Home | KTL nâng cao | Tính toán thang đo tổng hợp

Tính toán thang đo tổng hợp

Tiếp theo bài đánh giá tính hợp lí của phân tích nhân tố, bài viết sau sẽ trình bày chi tiết cách tính thang đo tổng hợp. Theo đó, có ba cách để tính thang đo tổng hợp của mỗi nhân tố là phép thang đo lấy tổng (summated scales), điểm nhân tố (factor scores) và lựa chọn biến thay thế.

Có 2 cách chính để tính một thang đo lấy tổng là cách tính cộng và lấy trung bình các biến thành phần của thang đo. Tuy nhiên, dù là tính tổng hoặc trung bình thì trong một số trường hợp các biến thành phần có các hệ số tải âm lên nhân tố. Khi đó, các biến có hệ số tải âm sẽ được đảo ngược chỉ số (reserve scored) để đảm bảo tất cả các giá trị tương quan và hệ số tải đều dương trong mỗi nhân tố. Việc đảo ngược chỉ số là quá trình mà trong đó các giá trị của một biến được đảo ngược để hệ số tương quan của nó với các biến khác được đảo dấu. Ví dụ, từ một thang đo từ 0 đến 10, chúng ta sẽ đảo ngược chỉ số của biến bằng cách lấy 10 trừ đi giá trị gốc của biến. Bằng cách này, chỉ số gốc của 10 và 0 bây giờ sẽ được đảo ngược thành 10 và 0. Các tính chất phân phối được giữ nguyên, ngoại trừ phân phối được đảo ngược. Mục đích của việc đảo ngược chỉ số là hạn chế việc loại trừ của biến với các hệ số tải dương và âm.

Tính toán điểm nhân tố (Factor scores)

Điểm nhân tố cũng là một phép đo tổng hợp của mỗi nhân tố được tính cho mỗi đối tượng. Điểm nhân tố được tính dựa trên các hệ số tải nhân tố của tất cả các biến lên nhân tố (trong khi với thang đo lấy tổng thì việc tính toán chỉ dựa trên một số biến được chọn). Điểm bất lợi của điểm nhân tố là nó không được tái tạo dễ dàng giữa các nghiên cứu bởi vì chúng dựa vào ma trận nhân tố riêng của mỗi nghiên cứu.

QUY TẮC KINH NGHIỆM 7

Thang đo lấy tổng (Hair và cộng sự, 2014 tr.125)

  • Một thang đo lấy tổng chỉ tốt khi các biến được sử dụng để mô tả khái niệm; cho dù nó thỏa mãn tất cả các kiểm định thực nghiệm, nó vẫn vô ích khi không minh họa được lý thuyết.
  • Không bao giờ tạo một thang đo lấy tổng mà không đánh giá tính đơn hướng của thang đo bằng EFA hoặc CFA.
  • Khi một thang đo là đơn hướng, độ tin cậy của nó được đo lường qua Cronbach’s alpha. Giá trị hệ số Cronbach’s alpha nên tối thiểu bằng 0.70, mặc dù giá trị 0.60 là có thể chấp nhận trong nghiên cứu khám phá. Ngưỡng tối thiểu sẽ tăng theo sự gia tăng của số biến thành phần, đặc biệt khi số biến này từ 10 trở lên.
  • Với độ tin cậy đạt được, giá trị của thang đo sẽ được xem xét theo giá trị hội tụ, giá trị phân tán, và giá trị lý luận của thang đo.