Home | KTL nâng cao | Mô hình phương trình cấu trúc là gì

Mô hình phương trình cấu trúc là gì

Mô hình phương trình cấu trúc là gì?

Mô hình phương trình cấu trúc, SEM đôi khi còn gọi là mô hình cấu trúc tuyến tính là một họ của các mô hình thống kê nhằm tìm lời giải thích cho các mối quan hệ giữa nhiều biến số. Để làm được như vậy, SEM xem xét cấu trúc của các mối quan hệ tương hỗ được thể hiện trong các phương trình là tương tự như các phương trình hồi quy đa biến. Những phương trình quan hệ này mô tả tất cả các mối quan hệ giữa các khái niệm (biến phụ thuộc và biến độc lập) có trong phân tích. Các khái niệm không quan sát được hoặc các nhân tố ẩn (latent factors) được mô tả bởi nhiều biến đo lường. Mỗi kỹ thuật đa biến còn được phân loại theo phân tích sự phụ thuộc tương hỗ (interdependence) và phân tích phụ thuộc[1]. SEM được xem là một sự kết hợp duy nhất của cả hai loại kỹ thuật này, bởi vì nền tảng của SEM nằm trong hai kỹ thuật đa biến quen thuộc là phân tích nhân tố và phân tích hồi quy đa biến.

SEM còn được biết với nhiều tên gọi khác như phân tích cấu trúc hiệp phương sai (covariance structure analysis), phân tích biến ẩn (latent variable analysis) hay đôi khi còn gọi là mô hình nhân quả. Mặc dù các mô hình SEM có thể được kiểm định theo nhiều cách khác nhau, nhưng tất cả đều được phân biệt qua 3 đặc điểm:

  • Cách ước lượng các mối quan hệ phụ thuộc đa biến và tương hỗ
  • Khả năng thể hiện các khái niệm không quan sát được trong các mối quan hệ này và xét đến các sai số đo lường trong quá trình ước lượng.
  • Xác định một mô hình để giải thích toàn bộ các quan hệ

Ước lượng của các mối quan hệ phụ thuộc tương hỗ

Sự khác biệt rõ ràng nhất giữa SEM và các kỹ thuật phân tích đa biến khác ở chổ cách sử dụng riêng biệt các mối quan hệ cho mỗi mối quan hệ của một tập hợp các biến phụ thuộc. Nói một cách đơn giản, SEM ước lượng một tập hợp các mối quan hệ riêng rẽ nhưng có phụ thuộc lẫn nhau, nhiều phương trình hồi quy đa biến đồng thời bằng cách mô tả mô hình cấu trúc được sử dụng bởi các phần mềm thống kê. Các mô hình cấu trúc biểu thị những mối quan hệ phụ thuộc giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc, thậm chí khi một biến độc lập trở thành biến phụ thuộc trong các mối quan hệ khác. Các mối quan hệ này sau đó được chuyển thành một tập hợp các phương trình cấu trúc (tương tự các phương trình hồi quy) cho mỗi biến phụ thuộc. SEM cũng có khả năng tích hợp các khái niệm ẩn vào trong phân tích.