Home | Hướng nghiên cứu | Mô hình dự báo phá sản Z-score vs H-score

Mô hình dự báo phá sản Z-score vs H-score

Phá sản là khái niệm dùng để chỉ doanh nghiệp không có khả năng thanh toán được các nghĩa vụ tài chính phát sinh. Phá sản là một hiện tượng kinh tế tự nhiên nhằm đào thải những doanh nghiệp yếu kém trước áp lực của quy luật cạnh tranh trên thị trường. Tuy nhiên, từ đầu năm 2008 nền kinh tế Việt Nam đối mặt với khủng hoảng kinh tế đã gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng và dẫn đến sự phá sản của hàng chục ngàn doanh nghiệp. Do đó việc dự báo trước nguy cơ phá sản của các doanh nghiệp là việc làm cần thiết và hết sức thiết thực nhằm giảm thiểu rủi ro. Trên thế giới mô hình dự báo phá sản đã xuất hiện từ khá lâu đời. Tuy nhiên mô hình nào phù hợp với thị trường Việt Nam vẫn chưa được nghiên cứu tổng hợp đầ đủ. Bài viết này nhằm giới thiệu hai mô hình dự báo phá sản Z-Score, H- Score và ứng dụng các mô hình này đã dự báo khả năng phá sản của các công ty niêm yết tại Việt Nam.

Từ khóa: Mô hình dự báo phá sản, mô hình Z- Score, mô hình H- Score, doanh nghiệp hủy niêm yết.
1. Vấn đề về mô hình dự báo phá sản
Dưới tác động mạnh mẽ của cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008, các doanh nghiệp niêm yết nói riêng và các doanh nghiệp Việt Nam nói chung rơi vào tình trạng khó khăn nghiêm trọng: tình trạng khan hiếm vốn, thị trường thu hẹp cùng cùng với sức ép chi phí, hàng tồn kho lớn đã dẫn đến hàng loạt các doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản.

Theo số liệu Cục thống kê ghi nhận số doanh nghiệp giải thể, ngưng hoạt động tăng nhanh từng mức 46,776 năm 2010 lên đến con số kỉ lục 60,767 trong năm 2013. Đứng trước tình trạng hàng ngàn các doanh nghiệp phá sản, cũng như hàng ngàn các doanh nghiệp khác đang đối mặt với nguy cơ phá sản thì việc tìm kiếm dấu hiệu nhận diện chung về tình hình tài chính các doanh nghiệp phá sản là một cơ sở quan trọng để đưa ra báo cáo sớm để kịp thời điều chỉnh hướng đi cho doanh nghiệp.

Trên thế giới, nghiên cứu về dự báo phá sản đã được thực hiện từ rất lâu và ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực quản trị rủi ro và xếp hạng tín dụng. Song tại Việt Nam, việc vận dụng các mô hình này phục vụ cho công tác dự báo vẫn còn nhiều hạn chế. Cũng như có nhiều nghiên cứu thực hiện đánh giá khả năng dự báo của các mô hình này trên thị trường Việt Nam.

Các mô hình dự báo phá sản đều có ưu và nhược điểm khác nhau. Tuy nhiên, hai mô hình dự báo phá sản Z-Score và H-Score đáp ứng các thuận lợi trong nghiên cứu thị trường Việt Nam. Cụ thể, cơ sở dữ liệu chủ yếu từ báo cáo tài chính nên thuận tiện cho việc thu thập, khả năng áp dụng mô hình đơn giản, nhanh và dễ thực hiện. Ngoài ra, hai mô hình dự báo phá sản này đã được nghiên cứu thực nghiệm ở một số nước như Jordan (Alareeni và branson, 2012), thị trường Tehran (Ghodrati và Moghhaddam, 2012), Thái Lan (Haseley, 2012) đều cho kết quả dự báo tốt. Đây là một trong những cơ sở quan trọng để tác giả lựa chọn thực hiện nghiên cứu. Bài viết này sẽ tìm hiểu về hai mô hình dự báo phá sản là Z-Score và H-Score và so sánh khả năng dự báo của hai mô hình này trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2008-2013 ở nhóm doanh nghiệp phi tài chính, từ đó đưa ra các đề xuất trong áp dụng mô hình dự báo phá sản phù hợp cho thị trường Việt Nam.

Phần nội dung có thu phí bên dưới đã được ẩn. Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký gói Premium. Trân trọng!